Tekst bulli po łacinie
Celestinus episcopus servus servorum Dei. Dilectis filiis Alardo abbati monasterii sancte Marie in Wratislauia de Aruasia, eiusque fratribus tam presentibus quam futuris, regularem vitam professis, in perpetuum. Amen.
Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse presidium, ne forte cuiuslibet temeritatis incursus aut eos a proposito revocet, aut robur, quod absit, sacre religionis infringat. Eapropter dilecti in Domino filii, vestris iustis postulacionibus clementer annuimus et prefatam ecclesiam, in qua divino mancipati estis obsequio, sub beati Petri et nostra proteccione suscipimus, et presentis scripti privilegio communimus.
Inprimis quidem statuentes, ut ordo canonicus, qui secundum Deum et beati Augustini regulam atque institucionem arrouasiensium fratrum in eodem loco institutus esse dinoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur.
Preterea quascumque possessiones quecumque bona eadem ecclesia in presenciarum iuste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largicione regum vel principum, oblacione fidelium seu aliis modis prestante Domino poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus hec propriis duximus exprimenda vocabulis: locum ipsum, in quo prefata ecclesia constructa est, Mistou cum redditibus suis et decimis, taberne in Lelou, taberne in Cromolou, Smardones cum decimis suis, villam in Zarist cum ecclesia, villam in Borch cum decima, villam Olesnic cum decima, ecclesiam sancti Adalberti in Vreczlau, villam Maslec cum decima, villam Muchobor cum decima, villam Gay cum decima, villam Prochou cum decima, villam Smarchou, villam Bliganouich cum decima, villam Ianichou cum decima, in montibus Rogerenich cum decima, villam Brunchouo cum decima, villam Tinec cum decima, montem cum villis sibi attinenciis, videlicet Vino cum decimis, Stregomen cum decimis, forum in Sabat cum decimis, villam ad molendinum cum decimis, villam Strelce cum decimis, villam Beala cum decimis, villam Yuridou cum decimis, villam Tesech cum decimis, villam Vuiri cum decimis, villam in Budischon cum decimis, decimam in Iaroschou, decimam in Ruschi, decimam in Postuchou, decimam in Lubono, decimam in Bristica, decimam in Bolestino, decimam in Grodec, decimam in Gogoleuo, decimam in Demano, decimam in Strobis, decimam in Timanou, decimam in Golay, pontem in Vreczlau et tabernam et carnificem, decimam quoque omnium possessionum, que Petrum quondam comitem ex parte avi et patris sui iure hereditario contingebant, et servicium rusticorum ab eodem comite ecclesie vestre concessum.
Sane laborum vestrorum, quos propriis manibus aut sumptibus colitis, sive de nutrimentis animalium vestrorum, nullus a vobis decimas exigere vel extorquere presumat. Liceat quoque vobis clericos vel laycos liberos et absolutos e seculo fugientes ad conversionem recipere et eos absque contradiccione aliqua retinere.
Prohibemus insuper, ut nulli fratrum vestrorum post factam in eodem loco professionem fas sit absque abbatis sui licencia de eodem loco discedere, discedentem vero absque communium litterarum caucione nullus audeat retinere.
Ad hec eciam inhibemus, ne cui episcopo vel aliis plus a vobis pro vestris decimis petere et recipere liceat, quam fuerit a predecessoribus eorum usque ad hec tempora requisitum.
Cum autem generale interdictum terre fuerit, liceat vobis ianuis clausis, exclusis excommunicatis et interdictis, non pulsatis campanis, suppressa voce divina officia celebrare.
Crisma vero, oleum sanctum, consecraciones altarium seu basilicarum, ordinaciones clericorum, qui ad sacros fuerint ordines promovendi, a dyocesano suscipietis episcopo, siquidem catholicus fuerit et graciam apostolice sedis habuerit, et ea gratis et absque pravitate et exaccione aliqua vobis voluerit exhibere; alioquin liceat vobis quemcumque malueritis adire antistitem, graciam et communionem apostolice sedis habentem, qui nostra fultus auctoritate vobis, quod postulatur, impendat.
Prohibemus insuper, ut infra fines parrochie vestre nullus sine assensu dyocesani episcopi et vestro capellam seu oratorium de novo construere audeat, salvis privilegiis Romanorum pontificum.
Ad hec novas et indebitas exacciones ab archiepiscopis, episcopis, archidyaconis seu decanis, aliisque omnibus ecclesiasticis secularibusve personis omnino fieri prohibemus.
Sepulturam quoque loci illius liberam esse decernimus, ut eorum devocioni et extreme voluntati, qui se illic sepeliri deliberaverint, nisi forte excommunicati vel interdicti fuerint, nullus obsistat, salva tamen iusticia illarum ecclesiarum, a quibus mortuorum corpora assumuntur.
Decimas preterea et possessiones ad ius ecclesiarum vestrarum spectantes, que a laycis detinentur, redimendi et legittime liberandi de manibus eorum et ad ecclesias, ad quas pertinent, revocandi, libera sit vobis de auctoritate nostra facultas.
Obeunte vero te nunc eiusdem loci abbate vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet subrepcionis astucia seu violencia preponatur, nisi quem fratres communi consensu, vel maior pars consilii sanioris secundum Dei timorem et beati Augustini regulam providerint eligendum.
Paci quoque et tranquillati vestre paterna in posterum sollicitudine providere volentes, sub interminacione anathematis auctoritate apostolica prohibemus, ut infra clausuras locorum seu grangiarum vestrarum nullus audeat rapinam facere seu furtum committere, ignem apponere, hominem temere capere vel interficere, seu aliquam violenciam exercere.
Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum liceat prefatam ecclesiam temere perturbare aut eius possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere seu quibuslibet vexacionibus fatigare, sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernacione ac sustentacione pia liberalitate concessa sunt, usibus omnimodis profutura; salva sedis apostolice auctoritate et dyocesani episcopi canonica iusticia.
Si qua igitur in futurum ecclesiastica secularisve persona hanc nostre constitucionis paginam sciens, contra eam temere venire temptaverit, secundo terciove commonita, nisi reatum suum congrua satisfaccione correxerit, potestatis honorisque sui careat dignitate, reamque se divino iudicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et Domini redemptoris nostri Iesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine divine ulcioni subiaceat.
Cunctis autem eidem loco sua iura servantibus sit pax Domini nostri Iesu Christi, quatinus et hic fructum bone accionis percipiant et apud districtum iudicem premia eterne pacis inveniant. Amen.
Datum Laterani per manum Egidii sancti Nicolai in carcere Tulliano dyaconi cardinalis, V Idus Aprilis, indiccione XI, Incarnacionis dominice anno MCXCIII. Pontificatus vero domini Celestini pape III anno secundo.
Polski przekład bulli
Celestyn, biskup, sługa sług Bożych. Umiłowanym synom: Alardowi, opatowi klasztoru Najświętszej Maryi Panny we Wrocławiu, związanego z Arrouaise, oraz jego braciom, obecnym i przyszłym, wyznającym życie według reguły zakonnej na wieczność. Amen.
Tym, którzy wybierają życie religijne, należy zapewnić apostolską opiekę, aby przypadkowy akt zuchwałości nie odwiódł ich od powziętego zamiaru ani broń Boże nie osłabił mocy świętego życia zakonnego. Dlatego też, umiłowani synowie w Panu, łaskawie przychylamy się do waszych słusznych próśb i obejmujemy wspomniany kościół, w którym oddaliście się służbie Bożej, opieką świętego Piotra i naszą, a jego prawa zabezpieczamy niniejszym przywilejem.
Przede wszystkim postanawiamy, że porządek kanoniczny, który jak wiadomo został ustanowiony w tym miejscu zgodnie z wolą Bożą, regułą świętego Augustyna oraz zwyczajami i ustanowieniami kanoników z Arrouaise, ma być tam na zawsze nienaruszalnie przestrzegany.
Ponadto wszelkie posiadłości i dobra, które ten kościół obecnie posiada zgodnie z prawem i kanonami albo które w przyszłości, za sprawą Pana, może nabyć dzięki nadaniom papieży, hojności królów lub książąt, darom wiernych bądź w inny sposób, mają pozostać nienaruszone i pewne dla was oraz waszych następców. Uznaliśmy za stosowne wymienić je tutaj z nazwy: samą miejscowość, w której wzniesiono wspomniany kościół; Mistou wraz z dochodami i dziesięcinami; karczmy w Lelou; karczmy w Cromolou; Smardones wraz z dziesięcinami; wieś Zarist wraz z kościołem; wieś Borch wraz z dziesięciną; wieś Olesnic wraz z dziesięciną; kościół świętego Wojciecha we Vreczlau; wieś Maslec wraz z dziesięciną; wieś Muchobor wraz z dziesięciną; wieś Gay wraz z dziesięciną; wieś Prochou wraz z dziesięciną; wieś Smarchou; wieś Bliganouich wraz z dziesięciną; wieś Ianichou wraz z dziesięciną; Rogerenich w górach wraz z dziesięciną; wieś Brunchouo wraz z dziesięciną; wieś Tinec wraz z dziesięciną; górę wraz z przyległymi do niej wsiami, mianowicie Vino wraz z dziesięcinami, Stregomen wraz z dziesięcinami, targ w Sabat wraz z dziesięcinami, wieś przy młynie wraz z dziesięcinami, wieś Strelce wraz z dziesięcinami, wieś Beala wraz z dziesięcinami, wieś Yuridou wraz z dziesięcinami, wieś Tesech wraz z dziesięcinami, wieś Vuiri wraz z dziesięcinami, wieś w Budischon wraz z dziesięcinami; dziesięcinę w Iaroschou, dziesięcinę w Ruschi, dziesięcinę w Postuchou, dziesięcinę w Lubono, dziesięcinę w Bristica, dziesięcinę w Bolestino, dziesięcinę w Grodec, dziesięcinę w Gogoleuo, dziesięcinę w Demano, dziesięcinę w Strobis, dziesięcinę w Timanou i dziesięcinę w Golay; most we Vreczlau, karczmę i rzeźnika; a także dziesięcinę ze wszystkich posiadłości, które z tytułu dziedziczenia przypadały niegdyś hrabiemu Piotrowi po jego dziadzie i ojcu, oraz służebności chłopskie, które ten sam hrabia przyznał waszemu kościołowi.
Niech nikt nie waży się żądać od was ani wymuszać dziesięcin z plonów waszej pracy, które uprawiacie własnymi rękami lub na własny koszt, ani z pożytków uzyskiwanych z hodowli waszych zwierząt.
Wolno wam również przyjmować do wspólnoty duchownych i świeckich, którzy są wolni, porzucają życie świeckie i pragną podjąć życie religijne, oraz zatrzymywać ich bez jakiegokolwiek sprzeciwu.
Ponadto zakazujemy, aby którykolwiek z waszych braci, po złożeniu profesji zakonnej w tym miejscu, opuszczał je bez zgody swego opata. Nikt zaś nie może zatrzymywać odchodzącego brata, jeśli nie przedstawi on pisemnego zezwolenia wspólnoty.
Zakazujemy również, aby jakikolwiek biskup lub ktokolwiek inny żądał od was i pobierał z tytułu dziesięcin więcej, niż wymagali od was ich poprzednicy aż do obecnego czasu.
Jeżeli na danym terytorium zostanie ogłoszony powszechny interdykt, wolno wam odprawiać nabożeństwa przy zamkniętych drzwiach, po wyłączeniu ekskomunikowanych i objętych interdyktem, bez bicia w dzwony i przy przyciszonym głosie.
Krzyżmo, olej święty, konsekracje ołtarzy i bazylik oraz święcenia duchownych przeznaczonych do przyjęcia święceń będziecie otrzymywać od biskupa diecezjalnego, jeśli będzie on wierny nauce katolickiej, pozostanie w jedności ze Stolicą Apostolską i zechce udzielać wam tych rzeczy bezpłatnie, bez nadużyć i jakichkolwiek wymuszeń. W przeciwnym razie wolno wam zwrócić się do dowolnego innego biskupa, który pozostaje w jedności ze Stolicą Apostolską i umocniony naszym autorytetem udzieli wam tego, o co prosicie.
Zakazujemy ponadto, aby ktokolwiek w granicach waszej parafii ośmielał się wznosić nową kaplicę lub oratorium bez zgody biskupa diecezjalnego oraz waszej wspólnoty, z zachowaniem przywilejów papieży rzymskich.
Zabraniamy także nakładania nowych i nieuzasadnionych świadczeń przez arcybiskupów, biskupów, archidiakonów, dziekanów oraz wszystkie inne osoby duchowne i świeckie.
Postanawiamy również, że prawo pochówku w tym miejscu będzie wolne, tak aby nikt nie sprzeciwiał się pobożnemu pragnieniu ani ostatniej woli tych, którzy postanowili zostać tam pochowani, chyba że byliby ekskomunikowani lub objęci interdyktem. Należy jednak zachować prawa tych kościołów, z których zabierane są ciała zmarłych.
Udzielamy wam również, na mocy naszej władzy, prawa do wykupywania i zgodnego z prawem uwalniania dziesięcin oraz posiadłości należących do waszych kościołów, a pozostających w rękach osób świeckich, a następnie do przywracania ich kościołom, do których przynależą.
Po śmierci obecnego opata tego miejsca lub któregokolwiek z jego następców nie wolno nikomu podstępem ani przemocą narzucać nowego przełożonego. Należy wybrać tego, którego bracia wskażą jednomyślnie albo którego wybierze większa część wspólnoty, uznana za roztropniejszą, kierując się bojaźnią Bożą i regułą świętego Augustyna.
Pragnąc z ojcowską troską zapewnić wam na przyszłość pokój i bezpieczeństwo, na mocy władzy apostolskiej i pod groźbą anatemy zakazujemy komukolwiek dokonywania rabunku lub kradzieży, wzniecania pożaru, bezprawnego pojmania lub zabijania człowieka bądź stosowania jakiejkolwiek przemocy w obrębie ogrodzonych terenów waszych posiadłości lub folwarków.
Postanawiamy zatem, aby nikomu nie wolno było bezprawnie niepokoić wspomnianego kościoła, odbierać mu posiadłości, zatrzymywać dóbr już odebranych, pomniejszać ich ani nękać go jakimikolwiek szykanami. Wszystkie te dobra mają pozostać nienaruszone i służyć w pełni tym, na których utrzymanie i zaopatrzenie zostały pobożną hojnością przekazane. Zastrzegamy jednak autorytet Stolicy Apostolskiej oraz prawa kanoniczne biskupa diecezjalnego.
Jeżeli zatem w przyszłości jakakolwiek osoba duchowna lub świecka, świadoma treści niniejszego dokumentu, ośmieli się rozmyślnie wystąpić przeciwko jego postanowieniom i upomniana po raz drugi lub trzeci nie naprawi swego przewinienia przez odpowiednie zadośćuczynienie, niech zostanie pozbawiona godności i urzędu. Niech uzna, że z powodu popełnionej niesprawiedliwości jest winna przed sądem Bożym; niech zostanie wyłączona z udziału w najświętszym Ciele i Krwi Boga i Pana naszego, Odkupiciela Jezusa Chrystusa, a na sądzie ostatecznym niech podlega karze Bożej.
Wszystkim zaś, którzy zachowują prawa tego miejsca, niech towarzyszy pokój Pana naszego Jezusa Chrystusa, aby już tutaj mogli otrzymać owoce dobrych uczynków, a przed surowym Sędzią znaleźć nagrodę wiecznego pokoju. Amen.
Sporządzono na Lateranie ręką Idziego, kardynała-diakona kościoła świętego Mikołaja w Więzieniu Tulliańskim, piątego dnia przed idami kwietniowymi, w jedenastym roku indykcji, w roku Wcielenia Pańskiego 1193, w drugim roku pontyfikatu pana Celestyna III, papieża.