Tekst źródłowy (transkrypcja)
Inwentarz Starostwa Lelowskiego Dieb Mai Anno Dni 1642 spisany
Wiezdzaiąc, Most do Zamku, wiązanie na palach dęmbowych v ktore po obudwu stronach [siele balasow?] niedostaie y są poprawy potrzebuie.
Broma murowana wapnem potynkowana, u ktorey Wrota starćic[?] na biegunach drzewnianych. W tych Wrotach fortka na zawiasach zelaznych, u niey lancuch zelazny do zapierania, wrzeciądz[u?] y gwozdz na lancuszku. W bramie [dylowana moscizna?] pod ktorą iest Taraż.
Idąc po prawey ręce iest sklep o dwoch oknach z kratami zelaznemi bez sklanych okien, drzwi zelazne zamkiem y kluczem. Pod tym sklepem piwnice są dwie, drzwi na zawiasach z wrzed[ą?]dzmi, zamek v iednych drzwi.
Na gore idąc po lewey ręce wschod drewniany, v niego drzwi na zawiasach. Wszedszy na gorę po lewey ręce izba iest Stolowa, v niey drzwi na zawiasach z klamką y zwrzeciądzem. Sama izba staro malowana, w niey piec[?] niedobry, komin wzgore[?] wywiedziony[?]. Słuzba z ztarcic[?] balasami ogrodzona. Tamze okien szesc[?] niedobrych, ławy w okolo.
Ta izba shychęm[?] z kamienia biale[go?] połozona, nie prawie dobrym. Stolow białych wielkich[?] o wa[?].
Zhy wielkiei izby idąc komorka drzewiana pod wschodem, drzwi na zawiasach zwrzedądzem y antabą. Wschod na gore, nad stolową izbą, v ktore[y?] drzwi na zawiasach z zamkiem, za t[hy?]mi drzwiami okno sklane niedobre. Na gore ws[h?]iszy polepa gliniana na pokładzie starćic.
Dach potrzebuie znacznei poprawy. Na rygorze[?] nad bramą iest komora do schowania wankry dwie zelazne, wniey drzwi z zamkiem y zawrzeciądzem na zawiasach, nad ktorą pokład zbytow.
Zniey gory zszedszy na dol po lewey r[ę?]ce iest kownata murowana, w ktorey okien trzy sklanech w ołow[?] robione, komin murowany. Z tey kownaty komorka, drzwi na zawiasach z chaczykami. Ta kownata strychem połozona. Drzwi v niey na zawiasach [z?] zamkiem z antabą, z klamką.
Podle tey kownaty w sięni okno sklane niedobre.
Do pokoiku drzwi zielone na zawiasach z klamką, zwrzeciądzem y z chaaczykiem. Piec niedobry, okien w nim trzy szklanych, w kazdym oknie krat cztery, szkła wielki okrąglego wielkie robione, na zawiasach zobarnikami[?]. V tych okien okie[k?]i dwie, na zawuasach, z chacikiem. Ława przy iedney stronie, strychem pokoik połozony.
Z[ky?] pokoiku drzwi zielone na zawiasach zwrzęciądzem. W[ky?] [siąrcz?].
Po lewey ręce wschodok nad komorką letnią, w ktorey niemasz drzwi ani ław ani okna.
Z[hy?] sionki priwet, v kton[rei?] drzwi na zawiasach, drugie drzwi do izdebki na zawiasach z [h?]anabą, z klamką y s chackiem[chaczykiem?]. W ktorey izdebce okien w ołow robionych czhry[cztery?], kwadrowa[yek?], piec polizowany zielony, komin murowany z blachą.
Z [tey?] izdebki są kownat dwie, ta izdebka z kownatami [f?]arcicami połozona, w ktorych kownatach okien osm sklanych niedobrych, drzwi w nich na zawiasach, v iednych wrzeciądz, v drugich drzwi klamka z chacikiem.
Z tey izdebki, za piecem drzwi na zawiasach sklanych zwrzeciądzem, do wielkiey sieni. Kownaty obiedwię na wierzchu dilami ciosanemi polozone, dach nad niemi nie dobry, same wylire[?]. Z izbą stolową y pokoikiem polepione y wapnem potynkowane.
Blankowanie wokoło Zamku, starci[e?] mieiscami nam nimi nie ma[r?]z. Z [hyo?] blankowania są przed izbą Sto[a?]lową drzwi do sieni na zawiasach z klamką. To blankowanie obi[e?] iest tarcicami y gwozdziami zelaznemi, na wierzchu Dachem starym przykry[h?].
Idąc po blankowaniu na pułnocy iest znak murowaney izby. [?]tany, w o ktorey mur poryszowany, nad tą izbą pokład starćic niedobry.
Pod tą izbą iest sklep ieden wesrzedni[?], v ktore drzwi na zawiasach z wrzeciądzem. Wierzch [v?] sklepu drewniany, gliną polepiony niedobry. Pod nim piwnica, v niey drzwi na zawiasach z wrzeciądzem.
W koncu [v?] sklepu iest pusta murowana machina na kształ[t?] sklepu, nad ktora iest znak iakiegos Alkierzyka, to iest [hohe?] sciany żlarćic[?] pod wierzchem. Nad ktorym gmachem iest dach niedobry.
Podle tych gmachow iest drugi budynek murowany wielki. Tamze u wierzchu są ba[e?]lki dwiema rzędami, ale na nich nie masz zadne[go?] pokladu, y sam mur spodkiem[?] podmurowanych bardzo potrebuie. Te gmachy szhkami[?] tarcic. Ma zaciekania są obie.
Przy tey machinie iest staienka drewniana, ze złobem dachem pobita. V niey drzwi dwoże[?] na zawiasach z wrzeciądzem, pokład dylow nad nią.
Na wschod Stonca[?] są wmurze drzwi do kuchnie[i?], ktora iest za murem, na zawiasach zelaznych, trzech skoblem do zawarcia. Tamze komin y dach obleciały, okna trzy wycie[ę?]te.
Na zachod Słonca iest budynek gospodarki[?]. Naprzod Lionka, v ktorey drzwi na zawiasach s klamką. Z tey sionki izdebka mała, po prawey ręce do niey drzwi na zawiasach. W tey izdebce piec stary, okno iedno zle.
Podle tey izdebki kuchenka, do ktorey drzwi na zawiasach przed piecem chlebowym. Podle tey kuchenki iest izba wielka, w ktorey okien trzy sklanych w ołow robione. W niey Stoł ieden, ława przy iedney stronie, piec stary, komin murowany z blachą, ławki proste koło pieca. Nad [ty?]mi izbami pokład z dylow.
Z tey izby Alkierzyk z dyłow ubudowany, v ktore[y?] drzwi na zawiasach z wrzeciądzem y antabą, okienko szklane niedobre, na dwor.
Drugie drzwi tey izby do komory z antabą y klamką. W tey komorze okno szklane niedobre y wier[ch?] połowicą dylami połozony.
Z tey komory drzwi na dzieciniec Zamkowy z wrzeciądzem na zawiasach. Z tey komory iest druga komora, do ktorey drzwi z zą[a?]mkiem na zawiasach. W tey komorze ławy przy iednei stronie, okno szklane z okiennicą bez zawias[ów?].
Podle tey komory iest Studnia, v niey lancuch zelazny y wiadro olowane[ołowiane?].
V tey Studnie iest komora pod pokoikie[m?], v ktorey drzwi na zawiasach z wrzeciądzem. Z tey komory drzwi drugie na zawiasach z chaczykiem do izdebki dolney przy bramie bedacey, w ktorey iset piec zielony stary, komin murowany, okna dwie szklane, w ołow robione nie dobre, za okny kraty żelazne[?].
Drugie drzwi z niey do bramy na zawiasach z chaczikiem, z wrzeciądzem s heblem.
V tey budowania gospodarskie podkiem[?] przyciesi wgniły y scianypopaczone. pretkiey poprawy potrebuie.
Opis w języku współczesnym
Most prowadzący do zamku miał konstrukcję opartą na dębowych palach. Po obu stronach brakowało [niepewny odczyt: elementów drewnianych?], dlatego wymagał naprawy.
Brama była murowana i otynkowana wapnem. Wrota osadzono na drewnianych biegunach, czyli osiach obrotu. W ich konstrukcji znajdowała się furtka na żelaznych zawiasach. Wyposażono ją w żelazny łańcuch do zamykania, wrzeciądz oraz gwóźdź umieszczony na łańcuszku. W przejeździe bramnym znajdował się drewniany pomost lub bruk [odczyt niepewny], pod którym znajdował się [niepewny odczyt: taras?].
Po prawej stronie znajdowało się sklepione pomieszczenie z dwoma oknami zabezpieczonymi żelaznymi kratami. Nie miało ono przeszklonych okien. Drzwi były żelazne, zamykane na zamek i klucz. Pod tym pomieszczeniem znajdowały się dwie piwnice. Drzwi do nich osadzono na zawiasach; przy jednych znajdowało się zamknięcie typu wrzeciądz.
Po lewej stronie schodów prowadzących na górę znajdowała się izba stołowa. Prowadziły do niej drzwi na zawiasach, wyposażone w klamkę i wrzeciądz. Izba była wcześniej malowana, lecz piec był w złym stanie. Komin wyprowadzono ku górze [szczegóły zapisu niepewne].
Pomieszczenie oddzielono od sąsiedniej przestrzeni drewnianymi elementami [odczyt niepewny]. Znajdowało się w nim sześć okien, określonych w inwentarzu jako niezdatne lub wymagające naprawy, oraz ławy ustawione wzdłuż ścian.
Podłoga izby była wyłożona białym kamieniem lub płytami kamiennymi [odczyt niepewny] i znajdowała się w niezadowalającym stanie. Wymieniono również duże, białe stoły, choć dokładna liczba i opis mebli nie są pewne.
Z izby stołowej można było przejść do drewnianej komórki znajdującej się pod schodami. Miała ona drzwi na zawiasach, wyposażone we wrzeciądz i antabę.
Na górze, nad izbą stołową, znajdowało się kolejne pomieszczenie z drzwiami na zawiasach i zamkiem. Za drzwiami było okno z szybami, opisane jako uszkodzone. Podłogę lub strop wykończono glinianą polepą na drewnianym podkładzie [dokładne znaczenie fragmentu niepewne].
Dach wymagał znacznej naprawy.
Nad bramą znajdowała się komora przeznaczona do przechowywania dwóch żelaznych przedmiotów, których nazwy nie udało się pewnie odczytać. Drzwi do komory były osadzone na zawiasach i zamykane na zamek oraz wrzeciądz. Nad pomieszczeniem znajdował się drewniany strop lub podkład.
Po zejściu na dół, po lewej stronie, znajdowała się murowana komnata z trzema oknami osadzonymi w ołowianych ramach. Pomieszczenie miało murowany komin.
Z komnaty prowadziło wejście do małej komórki, której drzwi były osadzone na zawiasach i wyposażone w haczyki. Sama komnata miała drewniany strop. Jej drzwi posiadały zamek, antabę i klamkę.
W sąsiedniej sieni znajdowało się uszkodzone okno z szybami.
Do pokoiku prowadziły zielone drzwi na zawiasach, z klamką, wrzeciądzem i haczykiem. Piec był w złym stanie. W pokoju znajdowały się trzy okna z szybami, osadzonymi w ołowianych ramach. W opisie wspomniano o żelaznych kratach oraz dużych, okrągłych szybach. Przy oknach znajdowały się elementy otwierane na zawiasach [ich dokładny charakter niepewny].
Przy jednej ze ścian stała ława. Pokój miał drewniany strop.
Z pokoiku prowadziły kolejne zielone drzwi, wyposażone we wrzeciądz. Dalszy opis przejścia jest niepewny.
Po lewej stronie znajdowały się schody prowadzące do pomieszczenia nad letnią komórką. Pomieszczenie to nie miało drzwi, ław ani okna.
Z sionki prowadziły drzwi do małej izby. Były osadzone na zawiasach i wyposażone w klamkę, antabę oraz haczyk. Izba miała cztery okna osadzone w ołowianych ramach [odczyt liczby wymaga sprawdzenia]. Znajdował się w niej zielony piec kaflowy oraz murowany komin z blachą.
Z izby prowadziło przejście do dwóch komór. Izba i komory miały drewniane wykończenie. W komorach znajdowało się łącznie osiem okien z szybami, określonych jako będące w złym stanie. Drzwi osadzono na zawiasach; jedne zamykano wrzeciądzem, a drugie wyposażono w klamkę i haczyk.
Za piecem znajdowały się drzwi prowadzące do dużej sieni. Były osadzone na zawiasach i wyposażone we wrzeciądz.
Obie komory miały od góry stropy wykonane z ciosanych desek. Dach nad nimi był w złym stanie. W opisie wspomniano także o zniszczeniach lub uszkodzeniach, których dokładnego charakteru nie można obecnie ustalić. Pomieszczenia były wyłożone polepą i otynkowane wapnem.
Zamek otaczało blankowanie, czyli elementy obronne znajdujące się na obwodzie umocnień. W niektórych miejscach konstrukcja była uszkodzona lub niekompletna.
Przed izbą stołową znajdowały się drzwi prowadzące z blankowania do sieni. Były osadzone na zawiasach i wyposażone w klamkę. Konstrukcję blankowania wykonano z desek i połączono żelaznymi gwoździami. Od góry przykrywał ją stary dach.
Po północnej stronie, w obrębie blankowania, znajdowały się pozostałości murowanej izby. Jej ściany były spękane, a drewniany strop znajdował się w złym stanie.
Pod izbą mieściło się sklepione pomieszczenie, do którego prowadziły drzwi na zawiasach z wrzeciądzem. Górna część pomieszczenia była drewniana, pokryta glinianą polepą i wymagała naprawy. Pod spodem znajdowała się piwnica z drzwiami zamykanymi wrzeciądzem.
Na końcu pomieszczenia znajdowała się pusta murowana konstrukcja przypominająca sklepienie. Nad nią widoczne były ślady niewielkiego pomieszczenia, określonego w inwentarzu jako alkierzyk. Ściany i drewniane elementy konstrukcji wymagały dalszego rozpoznania. Dach nad tą częścią zamku był w złym stanie.
Obok znajdował się drugi, duży budynek murowany. Pod jego dachem umieszczono belki w dwóch rzędach, ale nie było na nich drewnianego podkładu. Dolna część muru, wymagająca naprawy lub podmurowania, była w złym stanie. Oba budynki miały problemy z przeciekającym dachem.
Przy tej konstrukcji znajdowała się drewniana stajenka ze żłobem, przykryta dachem. Miała drzwi na zawiasach z wrzeciądzem, a nad pomieszczeniem znajdował się drewniany strop.
Po wschodniej stronie znajdowały się drzwi osadzone w murze, prowadzące do kuchni położonej za murem. Drzwi miały żelazne zawiasy i trzy skoble służące do zamykania.
W kuchni komin i dach były uszkodzone. Wymieniono również trzy otwory okienne, których dokładny stan lub charakter wymaga potwierdzenia.
Po zachodniej stronie zamku znajdował się budynek gospodarczy. Najpierw wchodziło się do sionki, której drzwi były osadzone na zawiasach i miały klamkę.
Z sionki można było wejść do niewielkiej izby po prawej stronie. Znajdował się w niej stary piec i jedno uszkodzone okno.
Obok izby była mała kuchnia z drzwiami na zawiasach, położona przed piecem chlebowym.
Dalej znajdowała się duża izba z trzema oknami osadzonymi w ołowianych ramach. W pomieszczeniu stał jeden stół, przy jednej ze ścian znajdowała się ława. Był tam również stary piec, murowany komin z blachą oraz proste ławki ustawione wokół pieca. Nad izbami znajdował się drewniany strop wykonany z desek.
Z dużej izby prowadziło wejście do małego alkierzyka zbudowanego z desek. Drzwi były osadzone na zawiasach i wyposażone we wrzeciądz oraz antabę. Małe okno wychodzące na zewnątrz było w złym stanie.
Drugie drzwi prowadziły z izby do komory. Miały antabę i klamkę. W komorze znajdowało się uszkodzone okno z szybami, a górną część pomieszczenia wyłożono deskami [dokładny odczyt niepewny].
Z komory prowadziły drzwi na dziedziniec zamkowy. Były osadzone na zawiasach i zamykane wrzeciądzem.
Z tej samej komory można było przejść do drugiej komory, której drzwi miały zamek. Wewnątrz znajdowały się ławy ustawione przy jednej ze ścian oraz okno z szybami i okiennicą. Okiennica nie miała zawiasów lub była ich pozbawiona [odczyt niepewny].
Obok drugiej komory znajdowała się studnia wyposażona w żelazny łańcuch i ołowiane wiadro [odczyt materiału, z którego wykonano wiadro, wymaga potwierdzenia].
Przy studni znajdowała się komora pod pokoikiem. Jej drzwi były osadzone na zawiasach i zamykane wrzeciądzem.
Z komory prowadziły kolejne drzwi, wyposażone w haczyk, prowadzące do dolnej izdebki przy bramie. Znajdował się w niej stary zielony piec i murowany komin. Były tam dwa okna osadzone w ołowianych ramach, określone jako będące w złym stanie. Za oknami znajdowały się żelazne kraty [odczyt niepewny].
Drugie drzwi z izdebki prowadziły bezpośrednio do bramy. Były osadzone na zawiasach i wyposażone w haczyk, wrzeciądz oraz zasuwę lub inny element zamykający [odczyt wyrazu „heblem” wymaga sprawdzenia].
W końcowej części opisu odnotowano zły stan dolnych belek konstrukcyjnych budynków gospodarczych. Przyciesie były zbutwiałe, a ściany uszkodzone i zniszczone. Zabudowania wymagały pilnej naprawy.